GÜMRÜK İŞLEMLERİNİN KOLAYLAŞTIRILMASI UYGULAMALARININ İŞLETMELER AÇISINDAN ÖNEMİ

Özet

İkinci Dünya savaşından sonra ortaya çıkan küreselleşme akımı dünya dış ticaret hacmini arttırmıştır. Önceleri sıkı bir dış ticaret kontrolü uygulayan ülkemizde bu gelişmelere ayak uydurmuş ve 1980 yılında serbest dış ticaret politikasını uygulamaya koymuştur. Bu uygulamalar ülkemizin dış ticaret hacmini olumlu yönde etkilemiştir. 1980 yılında 2.9 milyar dolar iken ihracatımız 2024 yılında yaklaşık olarak 262 milyar dolara ulaşmıştır. Dış ticaretin diğer bir kalemi olan ithalat sürecinde de yaşanmıştır. 2024 yılı itibarı ile ülkemizin dış ticaret hacmi yaklaşık olarak 606 milyar dolara ulaşmıştır. İhracat ve ithalat yapılırken mallar gümrük idarelerinden geçmekte ve burada gümrük işlemlerine tabi olmaktadır. Ülkelerin uyguladıkları gümrük işlem veya prosedürleri; tarih boyunca, ülkeler arası eşya ticaretinin önünde engel oluşturmuştur. Ülkelerin uyguladıkları gümrük işlemlerinin katılığı ve şeffaflığı ülkelerin gelişmişlik düzeylerine göre değişmektedir. Gelişmiş ülkelerde gümrük işlemleri daha kolay yapılabilirken gelişmemiş veya az gelişmiş ülkelerde gümrük işlemleri zaman aldığı için malların sevkiyatı gecikmekte olup bunun sonucunda müşteri memnuniyeti ve tedarik zinciri açısından problemler söz konusu olabilmektedir. Ülkemizin 01.01.1996 yılında AB Devletleri ile beraber uygulamaya koyduğu Gümrük Birliği anlaşması ile gümrük işlemleri daha kolay ve şeffaf yapılması hususunda önemli bir adım atılmıştır. Ülkemiz 2014 yılında AB ülkeleri ile ABD ve diğer birçok ülkede uygulanan Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü (YYS) sistemini uygulamaya koyarak bu ülkelerde olduğu gibi gümrük işlemlerinin kolaylaştırılması ve hızlı bir şekilde sonuçlandırılmasını amaç edinmiştir. Gümrük işlemlerinin kolaylaştırılmasını sağlayan bir diğer uygulama ise ulusal düzeyde uygulanan Onaylanmış Kişi statü (OKS) sistemidir. Çalışmamız bu iki sistem analiz edilerek gümrük işlemleri açısından işletmelere olan katkısı incelenmiştir.